ข้อมูลส่วนบุคคลคืออะไร ทำไมถึงสำคัญ ?

หลายคนอาจสงสัยว่าทำไมเราต้องรู้จัก “ข้อมูลส่วนบุคคล” และสำคัญยังไงกับเรา ? บทความนี้จะมาไขข้อสงสัยเกี่ยวกับคำถามนี้ไปพร้อมกับการทำความเข้าใจในข้อมูลส่วนบุคคลกันครับ

เหตุผลที่ต้องมีกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล สืบเนื่องมากจากในปัจจุบันนี้มีการล่วงละเมิดสิทธิความเป็นส่วนตัวของข้อมูลส่วนบุคคลเป็นจำนวนมาก ลองคิดตามดูว่า กรณีมีบริษัทประกันภัยต่างๆ ที่โทรศัพท์มาหาเรา และรู้ทั้งชื่อและนามสกุลของเรา ทั้งๆ ที่เราไม่เคยเอาข้อมูลให้กับบริษัทนั้นมาก่อน เราเคยสงสัยกันไหมครับว่า บริษัทฯ นั้นเอาข้อมูลเรามาจากไหน และเราเคยอนุญาตให้เขาเก็บ "ข้อมูลส่วนบุคคล" เหล่านี้ไปหรือเปล่า จนบางทีเราอาจรู้สึกว่าสร้างความเดือดร้อนรำคาญแก่เราอย่างมาก

และอีกเหตุผลหนึ่งก็คือ เมื่อไม่มีกฎหมายใดมา "คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล" แล้ว ก็จะมีเหตุการเหล่านี้ตามมาเรื่อยๆ เช่น รูปถ่ายสำเนาบัตรประจำตัวประชาชนไปอยู่บนถึงกล้วยแขก หรือนำกระดาษที่มีชื่อและนามสกุลเรา พร้อมเลขบัตรประชาชน และเบอร์โทรศัพท์ไปใช้เป็นกระดาษรีไซเคิล เราอยากให้ผู้ที่มีข้อมูลส่วนบุคคลของเราทำแบบนี้ต่อไปจริงๆหรือ?

แล้วมีอะไรบ้างที่เป็นข้อมูลส่วนบุคคล

ตามนิยามของกฎหมาย พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ.2562 ได้นิยามความหมายของข้อมูลส่วนบุคคลไว้ใน มาตรา 6 ซึ่งได้วางหลักว่า “ข้อมูลเกี่ยวกับบุคคล ซึ่งทำให้สามารถระบุตัวบุคคลนั้นได้ไม่ว่าทางตรงหรือทางอ้อม แต่ไม่รวมถึงข้อมูลของผู้แก่กรรมโดยเฉพาะ” อ่านแล้วพอเข้าใจได้บ้าง แต่... ก็ยังมองภาพไม่ค่อยออกว่าข้อมูลส่วนบุคคลคืออะไร

เราลองมาแยกคำกันก่อนนะครับ โดยเริ่มจาก

“ข้อมูลเกี่ยวกับบุคคล” คือ ข้อมูลใดๆ ก็ตามที่เกี่ยวกับตัวบุคคล เช่น ชื่อ, นามสกุล, ที่อยู่, รหัสประจำตัวประชาชน, เบอร์โทรศัพท์, เพศ, ภาพถ่าย, วันเดือนปีเกิด, ข้อมูลการศึกษา, ข้อมูลการทำงาน

“ข้อมูลทางตรง” คือ ข้อมูลที่สามารถบ่งบอกได้ว่าเป็นตัวบุคคลนั้นได้เลยแบบตรงๆ เช่น ชื่อพร้อมกับนามสกุล, รหัสประจำตัวประชาชน, เบอร์โทรศัพท์, ภาพถ่าย

“ข้อมูลทางอ้อม” คือ ข้อมูลที่เมื่อนำไปประกอบกับข้อมูลอื่นๆ แล้วสามารถระบุตัวตนได้ เช่น ที่อยู่, เพศ, วันเดือนปีเกิด, ข้อมูลการศึกษา, ข้อมูลการทำงาน

และกฎหมายได้วางหลักเกี่ยวกับข้อมูลไว้อีกอย่างหนึ่งคือ “ข้อมูลส่วนบุคคลอ่อนไหว” โดยกฎหมายไม่ได้บัญญัติไว้ตรงๆ แต่ได้ยกตัวอย่างไว้ตาม มาตรา 26 ใน พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ.2562 เช่น เชื้อชาติ, เผ่าพันธุ์, ศาสนา, ความเชื่อในลัทธิ, ข้อมูลสุขภาพ, ความพิการ เป็นต้น

เมื่อเราเข้าใจ “ข้อมูลส่วนบุคคล” แล้วมันจะสำคัญอย่างไร เราลองสมมติสถานการณ์ดูนะครับ ว่าถ้าหากข้อมูลเหล่านี้ เป็นข้อมูลส่วนบุคคลของเรา แล้วข้อมูลเหล่านี้หลุดไปให้บุคคลภายนอกที่เราไม่รู้จัก และไม่เคยยินยอมให้ข้อมูลส่วนบุคคลแก่บุคคลนั้น และบุคคลนั้นนำข้อมูลเราไปใช้ในการทำตลาด หรือที่เลวร้ายกว่านั้น นำข้อมูลส่วนบุคคลเราไปขายต่อให้กับบุคคลอื่นต่อไปอีก...  หากไม่มีกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลแล้ว บุคคลผู้ไม่หวังดีที่นำข้อมูลส่วนบุคคลของเราไปใช้โดยมิชอบก็อาจทำต่อไปโดยไม่เกรงกลัวใดๆ เพราะไม่มีกฎหมายใดที่สามารถลงโทษเขาได้ครับ